Wet- en regelgeving rondom cannabis

Wat mag en wat niet mag op het gebied van cannabis in Nederland is geregeld in de Opiumwet. Deze wet maakt een onderscheid tussen harddrugs en softdrugs (lijst I en lijst II). Cannabisproducten zijn softdrugs. Harddrugs zijn middelen met een te groot gezondheidsrisico, zoals XTC, cocaïne en heroïne. Voor alle drugs geldt dat bezit, handel, verkoop en productie strafbaar zijn. Niet-strafbaar is het gebruik voor medische, diergeneeskundige  en wetenschappelijke doeleinden.

In de loop der jaren is het beleid van de overheid verschillende keren gewijzigd en is de Opiumwet aangepast. Hieronder volgt de stand van zaken op dit moment.

Bezit

Het bezit van 5 gram cannabis of minder voor eigen gebruik is weliswaar strafbaar, maar leidt niet tot vervolging. Het bezit van 5 tot 30 gram is een overtreding en daarop staat een boete van € 75. Ook worden de drugs in beslag genomen. Bij recidive wordt er een hogere boete opgelegd. Ben je jonger dan 18 jaar? Dan krijg je een werkstraf tussen de 16 en 30 uur en/of een boete tussen € 80 en € 150. Wie meer dan 30 gram in bezit heeft, begaat een misdrijf, wat kan leiden tot maximaal twee jaar gevangenisstraf en/of een boete van € 16.750.

Export

Voor de export van cannabis tot maximaal 500 gram staat maximaal vier jaar gevangenisstraf en/of een boete van € 67.000. Bij meer dan 500 gram geldt een maximale gevangenisstraf van zes jaar en een geldboete van € 78.000.

Teelt

Het telen van vijf planten zonder technische hulpmiddelen wordt niet vervolgd. Wel moet de teler afstand doen van de planten als het wordt ontdekt. Bij meer dan vijf planten wordt uitgegaan van beroeps/bedrijfsmatige teelt. Daarvoor staat maximaal vier jaar gevangenisstraf en/of een boete van € 67.000.
Bron: Openbaar Ministerie.

Coffeeshops

Ten aanzien van coffeeshops is het gedoogbeleid van de overheid de laatste jaren verscherpt. Voor de verkoop van wiet en hasj moeten coffeeshops zich aan regels (de gedoogcriteria) houden. Een coffeeshop dient aan de volgende voorwaarden te voldoen:

  • Er mag niet meer dan 5 gram softdrugs per dag per persoon worden verkocht.
  • Verkoop van harddrugs is verboden.
  • Er mogen geen softdrugs worden verkocht aan minderjarigen.
  • Minderjarigen mogen niet in een coffeeshop worden binnengelaten.
  • Er mag in de coffeeshop geen alcohol worden geschonken.
  • Er mag geen reclame voor drugs en de coffeeshop worden gemaakt.
  • Er mag geen overlast voor de omgeving worden veroorzaakt.
  • De handelsvoorraad mag niet meer dan 500 gram zijn.
  • Geen toegang voor en verkoop aan anderen dan ingezetenen van Nederland.

Bron: Rijksoverheid

In 2010 besloot het kabinet Rutte van coffeeshops besloten clubs met een verplichte ledenlijst te maken. De richtlijnen daarvoor zijn:

  • registratie van leden (maximaal 2000 per coffeeshop)
  • alleen ingezetenen van Nederland die 18 jaar of ouder zijn, kunnen lid worden
  • coffeeshops moeten minimaal 350 meter van scholen zijn gevestigd
  • cannabis met een THC-gehalte van 15% of meer komt op de lijst van harddrugs.

 

Vanaf 1 mei 2012 gelden de nieuwe regels (exclusief het aantal leden) voor Limburg, Noord-Brabant en Zeeland. Vanaf 1 januari 2013 gelden alle regels voor het hele land. Andere gemeenten en provincies kunnen de regels ook eerder invoeren dan 1 januari 2013. De afstandsnorm van 250 meter trad op 1 januari 2014 in werking.

Buurlanden

Binnen de Europese Unie voeren alle lidstaten hun eigen beleid. Het zou te ver voeren om hier het drugsbeleid van elke Europese lidstaat te bespreken. We beperken ons tot de landen die voor Nederland van belang zijn. Naast onze directe buurlanden België en Duitsland, zijn dat ook onze indirecte buurlanden als Frankrijk, Spanje en Tsjechië. Een compleet overzicht is te vinden op de website van de European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA).

België

Bezit van cannabis voor persoonlijk gebruik is verboden. Maar als geen sprake is van overlast, krijgt de bezitter van cannabis slechts een waarschuwing van de politie. Maximaal bezit voor persoonlijk gebruik is 3 gram cannabis of één plant. Overtredingen met openbare ordeverstoring kunnen leiden tot gevangenisstraf van drie maanden tot een jaar.

Duitsland

Cannabis-gerelateerde overtredingen zijn strafbaar, met een gevangenisstraf tot vijf jaar of een geldboete. Straf kan worden kwijtgescholden of verminderd als het gaat om kleine hoeveelheden voor persoonlijk gebruik. Het Grondwettelijk Hof heeft verklaard dat de deelstaten moeten afzien van vervolging in geval van onbeduidende hoeveelheden, ook al zijn de strafbepalingen in overeenstemming met de grondwet. Een voorbeeld is het bezit van cannabis voor persoonlijk gebruik. Elke deelstaat heeft vastgelegd wat een kleine of onbeduidende hoeveelheid is.

Frankrijk

In Frankrijk staat op gebruik van cannabis een geldboete of een gevangenisstraf van maximaal één jaar. Sinds enkele jaren kan de gebruiker ook een cursus opgelegd krijgen. Gebeurt dat op bevel van de rechter of aanklager, dan kan het zijn dat de gebruiker daarvoor moet betalen (tot maximaal € 450). Deze cursus is de belangrijkste straf bij gelegenheidsgebruikers en bij kleine hoeveelheden. Doel is gebruikers te informeren over de risico's en sociale gevolgen van hun gebruik.

Spanje

Cannabis-gerelateerde overtredingen, zoals bezit en gebruik in openbare gelegenheden, zijn strafbaar. Deze overtredingen worden administratief afgehandeld. De rechterlijke praktijk geeft aan dat het bij strafbaar bezit gaat om hoeveelheden van meer dan 40 gram.

Tsjechië

Het bezit van kleine hoeveelheden cannabis wordt gezien als een administratieve overtreding, met als straf een geldboete of een waarschuwing van de politie. Op bezit van grotere hoeveelheden cannabis of andere stoffen met THC volgt een gevangenisstraf van maximaal een jaar. Niet aangegeven is om welke hoeveelheden het daarbij gaat. Bij bezit van marihuana vindt geen vervolging plaats tot 15 gram marihuana (of vijf planten). Voor hasj geldt een maximale hoeveelheid van 5 gram.  

Europese unie

De Europese Unie zelf ontwikkelt geen wetgeving met betrekking tot drugs, maar wel een strategie die dienst doet als een soort richtlijn voor de lidstaten. De deze strategie kent twee algemene doelstellingen:

  • Optimale bescherming van gezondheid, welzijn en sociale samenhang.
    Dat gebeurt door extra inzet van de lidstaten. Zo worden drugsgebruik, drugsverslaving en gerelateerde schade aan de volksgezondheid beperkt en voorkomen.
  • Optimale veiligheid.
    Dat gebeurt door maatregelen tegen de illegale productie en het aanbod van drugs. Maar ook door maatregelen tegen grensoverschrijdende illegale drugshandel en door intensivering van preventieve acties tegen druggerelateerde criminaliteit. Effectieve samenwerking tussen lidstaten is daarvoor noodzakelijk.


Meer details over de Europese drugsstrategie zijn te vinden op de website van de
EMCDDA (The European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction).

Het Waarnemingscentrum (EWDD)

Om de EU en haar lidstaten te voorzien van goede en betrouwbare informatie over de Europese drugsproblematiek, is het EWDD opgericht. EWDD staat voor Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving. Het centrum is in 1993 opgericht en bevindt zich in Lissabon. Het EWDD is in eerste instantie gericht op Europa. Maar het werkt ook samen met partners in andere delen van de wereld.

Het EWDD verzamelt gegevens uit al de aangesloten landen. Het centrum gaat ervan uit dat deugdelijke informatie de sleutel is tot een effectieve drugsstrategie. Hoewel het EWDD geen beleidsvoorstellen doet, heeft het door zijn analyses, standaarden en instrumenten duidelijke invloed op de besluitvorming.

Verenigde Staten

In de Verenigde Staten is het illegaal om cannabis te bezitten, gebruiken, kopen, verkopen en cultiveren. Bezit wordt gezien als een overtreding, ongeacht de hoeveelheid. Voor bezit geldt een federale straf van minimaal een jaar en een geldboete van duizend dollar (bij eerste veroordeling).

Ondanks federale wetten hanteren sommige staten en lokale overheden ontheffingen voor medicinale cannabis. Een aantal staten is er voorstander van om ook niet-medicinaal cannabisgebruik uit de criminele sfeer te halen. Als gevolg daarvan is het aantal overtreders dat uitsluitend vanwege bezit naar de gevangenis gaat, aanzienlijk is gedaald.

De regering Obama is geen voorstander van medicinaal cannabisgebruik. Maar zij stelt geen vervolging in tegen apotheken die overeenkomstig staats- of lokale wetten medicinale cannabis verstrekken.